Giannina Urmeneta Ottiker – The Shift Image

Luc Rabaey

 

Giannina Urmenita Ottiker takes part of Intimacy under the Milky Way at PAK, Gistel. The exhibition is a PAK/44 Gallery co-production in which 27 photographers show just as many interpretations of intimacy. 

In 2011 she sent me her book Un-there. A few weeks later I contacted her to talk about a show in my gallery. Because she teased me with mystery. I was stimulated by so many unbearableness. I could not find consistency through her work.


Screen Shot 2016-06-21 at 00.48.31

In June 2012 I wrote a short review for her exhibition.

Perhaps there is no concept. It is somehow an out of the box approach. Lots of images are not blatantly or unambiguous. There is no defined story. They seem unfinished. Images that are located halfway between the perceptible and the absent. But! They include both.   

She photographs intuitively. She does not record, but looks after the interests of her heart. She photographs from the desire to see how something looks like after she has photographed it. Her photography tells a lot about an introspective view, rather than about the image.

The images show traces of rain and dust, are dark or out of focus, they show shadows, backlight, undersides, tops, backs. Much remains hidden. The images seem to be metaphors for the inability to catch the essence. Her images are however not hermetic. Entering her images is easy. They are inviting because they are intriguing.

Many of her photographs remain unclear, incomplete, shadowy. Her work seems like a labyrinth. A puzzle that is still not quite made . This is photography of Discomfort. Or better, photography of Presumption.

Screen Shot 2016-06-21 at 00.49.57

So, let ’s return to the book. I could not take my eyes off of the last photograph in the book. A dark portrait of a young woman. The longer I looked, the more I saw. The light caused more and more sparkles. Then I realised that hesitant ‘darkness’ shows more than bold and piercing light.

BEELD UITNODIGING (1)

This photograph became the first of the new Allusion series. I ‘ll never forget our memorabel meeting at the STAM cafe in Ghent where she brought her newborns. I really could not resist to make a new show in the gallery.  For that show Bram Van Oostveldt (Universiteit Leiden /Universiteit van Amsterdam) wrote a review end 2015.

He are some elements.

It is an ambiguous balancing act between brightness and darkness, texture and color. Her images require a slow look, like looking at a painting. The sustained attention of the viewer creates an intimate bond. It creates the necessary conditions for the game between fiction and reality.

What is there to see? This question is not easy to answer.  Little, it seems at first glance. The curve of a back, a turned away face, a shoulder, a branch of a tree. All this is wrapped in the dark, sometimes in the black. But exactly because of this, there is also so much to see, or better, you become aware of looking itself. The work endures no “coup d’oeil ‘. It converts rather in the process of looking, there looms on something out of the darkness. What initially seems sharper to be blurred, contours are shaped, meanings. The light does its work,  quiet but determined.

Paintings by old masters are a permanent starting point, whether it’s in her earlier work, or in the current ‘black’ series.

However, the references to paintings are in the head of the viewer. They are, after all, not concrete. They refer not, or very rarely, to existing paintings. Rather, they call up memories of pictures, who are consciously or unconsciously in our minds. In her own modest way Giannina plays a game with art history. Just like her quirky handling of existing image traditions also evoke an imaginary museum.

______________

Giannina Urmeneta Ottiker – Het Kantelbeeld

Giannina Urmenita Ottiker is één van de deelnemers op de tentoonstelling Intimacy under the Milky Way at PAK, Gistel, een PAK/44 Gallery co-productie waarin 27 fotografen evenveel interpretaties op het thema tentoonspreiden.

In 2011 stuurde ze haar boek op: Un-there. Enkele weken later sprak ik haar over een expo in mijn galerie. Haar mysterie had me verleid. Ik was getriggerd door zoveel ondraaglijkheid, want ik zocht en vond geen consistentie. Ook niet in de begeleidende woorden van Philippe Van Cauteren.

”Jouw foto’s voelen aan als een licht membraan dat je met omzichtigheid en gerichte aandacht van de realiteit hebt afgehaald, afgepeld zelfs van de verschillende lagen werkelijkheid. Jouw foto’s zijn voor mij geluiden, gradaties van stilte, kieren van betekenis. Ik heb het vermoeden dat je meer geïnteresseerd bent in de plint dan in de muur, meer in de rimpels dan in het gezicht. Tussen de schoonheid van het verlies en de huid der dingen sta jij als kunstenaar met het venster van je fototoestel om het bedrog uit de fotografie te verbannen.”

30.valery

Screen Shot 2016-06-21 at 11.35.13

In Juni 2012 schreef ik deze korte recensie.

Dit is fotografie waar bij een oppervlakkige aanblik weinig touw aan vast te knopen is. Wellicht is er geen concept. Het is ook niet te plaatsen binnen wat we traditioneel een ‘genre’ noemen. We zien veel beelden waarmee we niet onmiddellijk klaar zijn. Ze zijn niet flagrant of eenduidig. Er is geen afgelijnd verhaal. Ze lijken onaf. Het lijken wel tussen-beelden. Beelden die zich bevinden halverwege tussen het waarneembare en het afwezige. Maar! Ze omvatten het waarneembare én het onzichtbare.   

Ze stellen ons in elk geval de vraag of we geen andere benaderingen met betrekking tot de fotografie zouden kunnen verzinnen en introduceren.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.37.37

De fotografie van Giannina roept, dat is het minste wat we kunnen zeggen, vragen op. Zeker de vraag waar het in de fotografie om gaat. Gaat het om het beeld zelf of ook om, vooral om, hoe de fotograaf kijkt. Waar hij/zij naar kijkt en hoe.

Uit haar beelden kunnen we met enig vermoeden afleiden dat de fotografe zeer intuïtief fotografeert. Ze registreert niet, maar zij behartigt de belangen van haar hart. Ze fotografeert iets vanuit het verlangen om te kunnen bekijken hoe hetgeen eruit ziet dat ze heeft gefotografeerd. Het beeld komt làter tevoorschijn. In haar foto’s is te zien dat zij veel in het ongewisse laat. Ook voor haarzelf. Haar fotografie vertelt veel over het kijken zélf, eerder dan over het beeld.

De beelden vertonen sporen van regen en stof, zijn donker of onscherp, ze tonen schaduwen, tegenlicht, onderkanten, bovenkanten, ruggen. Veel blijft verborgen. Het lijken wel metaforen voor de onkunde om de essentie te vatten. Het werk van Giannina Urmeneta Ottiker toont aan dat het te proberen valt zonder in clichés te vervallen. Haar beelden zijn nochtans niet hermetisch. In haar beelden kan je wel degelijk binnenkomen. Ze zijn uitnodigend want ze intrigeren. Je komt binnen maar dan langs de àndere kant.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.42.10

Screen Shot 2016-06-21 at 11.42.20

 

Veel van haar foto’s blijven onduidelijk, onvolledig, schimmig. Haar oeuvre lijkt een labyrint. Of een ongemaakte puzzel. Dit is de fotografie van Het Ongemak. Of beter, de fotografie van Het Vermoeden.

Het is er niet. Het is niet daar. Un-there.

BEELD UITNODIGING

Ik kon mijn ogen niet afhouden van het laatste beeld in het boek. Een donker portret van een jonge vrouw. Hoe langer ik naar de foto keek, hoe meer ik zag. Het licht bracht meer en meer sprankeling. Ik realiseerde me dat aarzelend donker meer openbaart dan doortastende klaarte.

De foto werd de eerste van de nieuwe serie Allusion. Ik zal ons memorabel gesprek over de beelden in het STAM cafe in Gent niet gauw vergeten. Het was tijd voor een nieuwe presentatie eind 2015 in de galerie. Bram Van Oostveldt (Universiteit Leiden /Universiteit van Amsterdam) schreef een gevatte recensie, waaruit volgende passages.

Ontdaan van alle context lijken de personages in de beelden van Giannina Urmeneta Ottiker vaak verloren in een eigen wereld, in een intrigerende intimiteit. Zij verbindt ze met de wereld door ze te combineren met landschappen en objecten. De fotografe is geboeid door de zoektocht naar het juiste duister. Het is een ambigue evenwichtsoefening tussen helderheid en donkerte, textuur en kleur. Haar beelden vergen een trage blik, zoals bij het aanschouwen van een schilderij. De volgehouden aandacht van de toeschouwer creëert een intieme band. Het schept de noodzakelijke voorwaarden voor het spel tussen fictie en werkelijkheid. De reproductie wordt uniek werk door de interventies van de kunstenaar én door de aangehouden blik van de toeschouwer.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.47.47

Wat valt er te zien? Deze vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. Weinig, zo lijkt op het eerste gezicht. De kromming van een rug, een afgewend gezicht, een weggedraaide schouder, een tak van een boom. Dit alles is gehuld in het duister, soms op het zwarte af. Maar precies hierdoor is er ook zo veel te zien, of beter, word je je bewust van het kijken zelf. Het werk verdraagt geen ‘coup d’oeil’. Het zet veeleer in op het proces van het kijken, er doemt iets op uit de duisternis. Wat aanvankelijk wazig is lijkt scherper te worden, contouren krijgen vorm, betekenissen ontstaan. Het licht doet stil, maar vastberaden zijn werk.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.48.51

Het werk van Giannina staat in een lange traditie die medium overschrijdend is en de moderniteit van de fotografie zelf lijkt te bevragen. Dat schrijft ze ook trouwens in een tekst over haar werk. Vooral schilderijen van oude meesters zijn een blijvend vertrekpunt, of het nu in haar vroegere werk ging, of in de huidige ‘zwarte’ reeks. Soms lijken een hand en stoffen van Van Eyck op te doemen, soms een gezicht van Vermeer, soms een Pontormo. Een overbelichte boom doet denken aan Ruisdael of Constable. Een den aan Caspar David Friedrich. Verwelkte bloemen in een vaas lijken dan weer op een Otto Marcelis van Schrieck, een eenvoudig stilleven met appels op Adriaen Coorte of Chardin.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.50.08

De referenties naar schilderijen spelen zich echter vooral af in hoofde van de kijker. Ze zijn immers niet concreet. Ze verwijzen niet, of zeer zelden, naar bestaande schilderijen. Ze roepen veeleer herinneringen op aan een beeldarsenaal dat zich bewust of onbewust in onze geesten heeft gevormd. Op haar eigen bescheiden wijze speelt Giannina hier een spel met de kunstgeschiedenis. Alsof haar eigenzinnige omgang met bestaande beeldtradities ook meteen een imaginair museum oproept of een atlas van beelden opent die het geheugen van de kijker triggert.

Voor mij is dit artistieke spelen met licht, met traditie en met de suggestie van tactiliteit een essentiële factor in de beeldtaal van Giannina. Op het eerste gezicht levert dit misschien kalme en rustige foto’s op. Maar als je langer kijkt lijken ze in kleine pulserende bewegingen te resoneren als een soort van fantasmagorie. Er ontvouwt zich hier met andere woorden een gelaagde en complexe verhouding tot het werk die een zekere onrust of verstoring oproept bij de kijker. Over die complexe relatie tot het beeld zei, nogmaals, Warburg ‘Du lebst und tust mir nichts’. Het is een beroemde en paradoxale uitspraak geworden: een poging om de onrust die kunst kan opwekken te bezweren. Een poging evenwel die daar nooit volledig in slaagt, maar altijd een residu van die onrust achterlaat. Het is precies die kleine verstoring die ik ervaar in mijn langzaam kijken naar de foto’s van Giannina. Het is dat wat me blijft fascineren.

Screen Shot 2016-06-21 at 11.52.38