Pierre Bartier

Adeline Rossion

Ce qui séduit chez Pierre Bartier (1945-2006) est sans aucun doute la variété de ses images où se mêlent humour et érotisme, tendresse et (ré)jouissance.

Longtemps restées dans le fond d’un tiroir de la demeure familiale, ses images m’ont récemment été montrées par sa veuve, qui n’avait jusque-là jamais dévoilé le travail photographique de son mari.

Pierre Bartier aimait de temps à autre montrer ses photographies lors de soirées entre amis mais ne les a jamais extraites de sa sphère privée. Il ne se revendiquait d’ailleurs pas photographe, mais plutôt journaliste quand, lors de voyages, il accompagnait ses amis parmi lesquels figurent Harry Gruyaert et François Hers. Toutefois, Bartier sortait son Olympus dès que l’occasion s’y prêtait – souvent lors de soirées (bien) arrosées.

Plusieurs de ses photographies couleurs ont été réalisées au cours d’une traversée de la malle Ostende-Douvres, dans un bistrot de Liverpool ou encore dans des clubs privés. Des lieux propices à la fête et à l’excès dont il ressort des images imprégnées d’une saisissante débauche et d’une délicieuse audace.

En mai 68, il réalise un reportage photographique sur «les Belges à New York». Bien qu’il résulte de ce projet une intéressante série d’images en noir et blanc, il n’aura jamais l’occasion de la publier. Usant de cadrages subtils, Pierre Bartier ne nous dévoile aucun visage, construisant finement ses images en usant de références variées. A titre d’exemple, cette intrigante et fascinante photographie où l’image de Diane Arbus présente dans le catalogue semble être le prolongement des jambes de la lectrice qui le feuillette.

Scénariste aux côtés de Picha, Pierre Bartier coréalise, entre autres, les dessins animés de Tarzoon, la honte de la jungle, le Chaînon manquant et Les tueurs fous et rédige  également le Guide tendancieux de Bruxelles. Il écrit le scénario des Aventures de Jodelle avec Guy Peellaert. Il pose nu dans l’édition d’autoportraits de Belges connus et moins connus réalisée par Christian Carez en 1975 sous le titre Attention, un Nikon peut en cacher un autre. Autant d’éléments qui nous permettent de comprendre la personnalité multiple de Pierre Bartier et l’univers de ses photographies.

7

Coll. Musée de la Photographie à Charleroi

ALEXANDRE CHRISTIAENS

Emmanuel d'Autreppe

“Mon axe principal est de mélanger ma collecte photographique, qui se réalise parfois de façon appliquée et réfléchie, parfois de façon hasardeuse. Ensuite, il s’agit de rassembler mes images et d’en écrire une histoire. Non pas la mienne, car même si je ne m’en exclus pas, mon travail n’est pas du tout autobiographique; ce sont plutôt des histoires du monde, des histoires de vies, de territoires, de formes, d’horizons et de regards portés que l’image raconte.”

ALEXANDRE CHRISTIAENS est né à Bruxelles en 1962. Il vit et travaille à Dave, près de Namur (Belgique). Autodidacte en photographie pour l’essentiel, il est avant tout un passionné de voyages et de la mer. En 1999, il effectuait une série de séjours entre l’Ile de Wight, Portsmouth, Ostende, Venise, Calais, Douvres et la Côte d’Opale, utilisant divers appareils argentiques pour fixer sur pellicule une série d’impressions photographiques qu’il intitulera “Marines”. Ce sera le début d’une nouvelle orientation artistique, à laquelle il se consacre depuis lors pleinement.

Alexandre Christiaens entreprend ensuite des périples photographiques dans le monde entier (Grèce, Inde, Brésil, Russie, Chine…), à la recherche des réseaux portuaires, des villes et des mégapoles en prise directe avec les mers et les océans, traquant la matière, de face, aussi bien que les à-côtés de la mondialisation. Mais ses expérimentations sur l’impression en noir et blanc le poussent à s’intéresser, dans le même temps, au rendu des roches et des concrétions: en 2007, il réalise la série “Grotesques, concrétions et paysages”, qui alterne des paysages solaires et des images réalisées avec une petite quantité de lumière dans les entrailles de la terre.

“Les déambulations passagères d’un voyageur débordé du monde” : c’est ainsi que le photographe, pour qui le déplacement vers des destinations lointaines est la condition essentielle pour créer, résume l’histoire de ses photographies. En Roumanie, en Estonie, en Russie, en Inde, au Brésil, au Chili tout récemment, en Turquie, en Chine ou au milieu de l’océan Atlantique, il s’agit pour lui de se frotter au monde, d’interroger sa structure, de traquer la présence ou de sonder les absences, d’enregistrer d’un même tenant les vibrations de l’histoire (y compris et avant tout celle des vieilles pierres, qu’il confronte volontiers à la mer) et celles de la lumière. Entre ses différentes séries photographiques (paysages industriels, grottes, fronts de mer, marines…) se créent des liens qui tissent une vision sensible et aiguë du monde, attentive tout autant au changement extérieur qu’aux déplacements incessants de la conscience intérieure. Les photographies qu’Alexandre Christiaens ramène de ses voyages nous parlent autant du globe qu’il parcourt, que d’un monde intérieur qui transparaît en filigrane, se mélange et se superpose à ses clichés. Dans un second temps, il aime considérer les images glanées comme des matières nouvelles et autonomes, expérimentant les nouveaux discours ou les nouvelles approches qui peuvent surgir de leur rencontre, de leur juxtaposition – car s’il arrive à son regard d’être inquiet ou mélancolique, son rapport aux images demeure joyeux et tonique.

La singularité de sa pratique lui a valu peu à peu une large reconnaissance: nombreuses expositions en Belgique et à l’étranger, publication à ce jour de deux ouvrages monographiques (“Eaux vives, peaux mortes” chez Yellow Now en 2012, et “Estonia”, en collaboration avec Carl Havelange, aux Impressions nouvelles en 2015), participation à de nombreuses manifestations collectives, etc. Il anime aussi de nombreux ateliers et pratique régulièrement des activités d’enseignement, sans pour autant que son travail cède aux facilités ou aux conventions des modes ou de l’esprit du temps.

Photographe libre et indépendant, inclassable et sinueux, Alexandre Christiaens met en rapport des territoires, des lieux, des formes, de l’aléatoire et de l’humain – tantôt présent, tantôt suggéré –, dans un savant dosage, une intense confrontation d’ordre et de désordre. Tout se joue dans la dualité de densité de la matière et de légèreté des airs, d’obscurité et de lumière, ou encore, de profonds silences opposés à l’activité frénétique des hommes et des machines. C’est un explorateur de notre temps mais hors du temps: en équilibre en marge de la photographie dominante, aux marges du monde, au bord du cadre comme au bord de l’eau… 

Emmanuel d’Autreppe

1

Chili, Valparaiso, 2015

Boston, Cowes, océan Atlantique, 2013

Boston, Cowes, océan Atlantique, 2013.

3

Chili, Torres del Paine, 2015.

4

Grèce, Voyage à Cythère, 2002.

5

Grèce, Voyage à Cythère, 2002.

6

Chine, Qingdao, 2015.

7

Chine, Qingdao, 2015.
8
Boston, Cowes, océan Atlantique, 2013.

9

Inde, Mandvi, 2008.

10

Inde, Bhavnagar, 2008.

11

Chine, Beijing, 2005.

12

Chili, Punta Arena,  2015.

13

Chili, Valparaiso, 2015.

14

Chili, Valparaiso, 2015.

15

Turquie, Istanbul, 2012.

16

Chine, Beijing, 2005.

17

Inde, Mumbai, 2008.

18

Inde, Mumbai, 2008.

19

Chili, Valparaiso, 2015.

20

Chili, Chiloé, 2015.

21

 Air, 2015.

 

 

 

raakvlakken

Maarten Dings

 

marthe02

 

marthe04

 

marthe01

 

marthe03

 

fotografie_marthecoolens_aesthetic_of_the_diverse8

 

fotografie_marthecoolens_aesthetic_of_the_diverse1

In de weekendkrant van 23/24 juli lees ik dat een foto niet meer bestaat. Toch niet op of in onze smartphones. Dit dacht ik te weten (afgaande op de rooskleurigheid die ik, met behulp van filters, her en der zie passeren) maar het blijkt nog verregaander dan gedacht. Er is zelfs een term voor: ‘Computational Photography’. Jaren geleden maakte ik mij vrolijk over de (toen revolutionaire) digitale techniek die glimlachende gezichten voor de lens herkende. Inmiddels blijkt elke digitale foto in wezen vals te zijn. Samengestelde leugentjes voor eigen bestwil. Het fotografisch weefsel (vroeger ‘korrel’, tegenwoordig ‘pixel’) blijkt instabiel. Je weet niet wat je ziet.
Het deed me denken aan een andere kijkervaring die ik recent had. Tijdens de eindejaarstentoonstelling van de KASK in Gent, was (evenals hierboven) werk van Marthe Coolens te zien. Net als haar afstuderende collega Arne Naert (die een fascinerende experimentele documentaire toonde) speelt Coolens met deze oppervlakte-instabiliteit. Haar (dé)collages zijn samengesteld uit beelden afkomstig van het internet. Ze raken onthecht van hun oorspronkelijke context en worden als bouwstenen gebruikt bij het fabriceren van nieuwe beelden. Mijn kijken raakte prettig ontregeld en mij ogen schoten heen en weer over het beeldoppervlak. Er is geen houvast maar toch maant het kijken mij tot rust. Wordt het kijken haast ‘tactiel’. Eigenlijk is het leuker om bovenstaande beelden in het echt te zien omdat daar (offline) het contrast tussen scherpte en onscherpte nog conflictueuzer oogt.
Op banners of raamstickers van doorgaans wat goedkopere eethuizen kom je ook wel eens van die beelden tegen: In een te lage resolutie naar de drukker gestuurd en daarmee de fotografische illusie op aandoenlijke wijze doorprikkend. “Hallo, ik ben een foto” lijken ze te willen zeggen.
ps: te bekijken bij deze  klassieker van The Honeymoon Killers.

 

 

vingeroefening

Maarten Dings

 

Hoe tussen duim en wijsvinger het papier behoedzaam gemonsterd wordt. Om zeker te zijn dat geen pagina onbelicht zal blijven? Of omwille van de tastzin; het plezier? (Zoals Audrey Tatou lang geleden haar hand in een zak graan liet zakken). Hier komen gelukkig geen steriele witte handschoentjes aan te pas. Niet van vreemde smetten vrij maar vrij ademende materie. Met elk omslaan van de bladzijdes daartoe aangemoedigd. Een choreografie samengesteld uit fijn motorische handelingen. (Voor wie er muziek bij wil: te bekijken bij iets van dans dans).
De foto’s tonen een wereld waarvan ik vermoed dat ze bestaat, niet al te ver van mij vandaan, maar evengoed onvindbaar blijft. Niet enkel en alleen omdat ik aan de scènes voorbij zou lopen. Wie kan zien is pas halfweg; daar ook een beeld uit destilleren vraagt om aandacht en geduld. Één toegeknepen oog en een ander oog dat de kunst van het abstraheren verstaat.
Even meticuleus komen de in eigen beheer ‘uitgebrachte’ boeken van Annelies de Mey tot stand. Palladiumprints die door mensenhand aan elkaar verwant werden gemaakt. Opzichzelfstaand zijn de beelden al onweerstaanbaar maar met de nevenschikking ontstaat een universum waarin het heerlijk unheimlich dwalen is. De accumulatie van beelden; zich opstapelend als de zinnen in een gedicht waarvan ik de achterliggende waarheid maar niet doorgronden kan.
In een rechtvaardige wereld zou, op de vele websites gewijd aan de stortvloed van fotoboeken, over deze publicaties unaniem de loftrompet worden gestoken. Op aan het fenomeen gewijde beurzen, tussen tafels vol losse flodders en oudbakken blaadjes, is het werk immers een verademing. Het wachten is op een uitgever zonder koudwatervrees. Tot die dag blijft het werk een geheimtip.

 

 

 

 

 

 

ps: shadowplay van Joy Division, in een versie van Bert Dockx:

 

 

ABC

Maarten Dings

Untitled-27

Untitled-6

 

Untitled-9

Untitled-5

 

Untitled-3
Untitled-7

Untitled-21

 

Untitled-12

Untiled-17

 

De bibliotheek hield haar jaarlijkse boekenverkoop in de Leopoldskazerne in Gent. Ik dacht slim te zijn door vroeg te gaan en zo op mijn gemak, voor de middagdrukte, een keuze te kunnen maken. Dat viel tegen. Het was drommen. Zo drommen dat mijn liefde voor boeken  (en de koopjesjager in mij) het al snel moesten afleggen tegenover de misantroop, die ik ook ben. En wat moest ik ook met al die muffe en uitgewoonde  kaften in mijn boekenkast? In het naar buiten gaan viel mijn oog op een tafeltje met onder meer enkele oude modebladen. Het bleek om een afgeschreven deel van het archief van het MIAT te gaan.  Verstopt onder een stapel boeken lagen ook enkele exemplaren van het tijdschrift ABC. Ook afgeleefd, maar dan op een manier die de magazines verheft tot prikkelende artefacten.
Bovenstaande beelden zijn scans van enkele nummers uit 1955-1957. Fotocredits worden nergens vermeld.  Jammer, maar ook niet rampzalig. Want wat de beelden echt mooi maakt is het drukraster, de verkleuring, de patina…
ABC  (een geïllustreerd weekblad) werd uitgeven door drukkerij Het Licht in Gent. Het prachtige art-deco gebouw van de drukkerij huisvestte ooit het dagblad Vooruit (voorloper van De Morgen) . Een jaar of twee geleden werd het gerenoveerd en nu zit een jeugdherberg in. Net voor de renovatie maakte Suzanne Kriemann er nog foto’s, gebundeld in de mooie publicatie ‘Het Licht’, dat gratis ooit verdeeld werd in het kader van TRACK.

 

heilig vuur

Maarten Dings

janopdekamp03

janopdekamp04janopdekamp08janopdekamp06janopdekamp05

Begin juni, op een ietwat frisse lenteavond, luisterden we in de DOK-Arena naar de plaatvoorstelling  van de Violent Husbands. Na afloop warmden ze grote blikken worst op in het kampvuur. Band en publiek dronken samen pintjes en aten worstjes rondom het vuur.
Hot Wood (de nieuwe plaat, red)  werd opgenomen onder een verlaten brug in Gent, naast een knetterend kampvuur, met niet meer dan een draagbare recorder (met 4 AA batterijtjes), een paar micro’s en zwanworstjes. De songs zijn rijp, intiem, rauw en spontaan. Zo hoor je op de achtergrond voorbijrijdende treinen, kikkers, krekels en dronken nachtelijke bezoekers”.
Klopt allemaal als een zwerende vinger. Ik moet zeggen dat het concert een beetje leed onder de ironische vrijblijvendheid, maar eigenlijk is het ook juist de nonchalance en frivoliteit die de husbands tot de leukste Belgische band van het moment maakt.
Ze maakten een conceptplaat die er eigenlijk geen is. Geen hoogdravende teksten, wel veel spitsvondigheden en pretentieloze gemeenplaatsen (al dan niet met een vettige knipoog). Geen ingewikkelde akkoordenschema’s of protserige solo’s maar verslavende meezingers. Het allerbelangrijkste, vind ik, is dat je hoort dat de plaat gemaakt is omwille het speelplezier. Omdat het, door allerhande andere muzikale uitstapjes van de groepsleden, vast te lang geleden was dat ze nog eens iets samen gedaan hadden. Niet oeverloos pielen in het repetitiekot Niet al teveel wikken en wegen maar (schijnbaar uit de losse pols) gewoon doen.
Bovenstaande foto’s van de plaatopnames zijn gemaakt door  Jan Opdekamp. We zien er vrienden en bevriende muzikanten op terug. We zien het kampvuur en we zien de worstjes. We zien de band balanceren tussen pose en een ‘onbewaakt moment’  Jan Opdekamp is de perfecte huisfotograaf voor deze groep. Omdat zijn werk even ontwapenend is en even achteloos virtuoos. Een verademing.
Want in de wereld van de fotografie wemelt het van het post-postmodern conceptueel gejongleer. Wie iets te veel (vaak dezelfde) pretentieuze praatjes en plaatjes heeft moeten aanhoren en schouwen, hunkert  naar kunstenaars die de voeten graag op de grond houden (en hun neuzen uit wikipedia). Mensen die, met de camera als metgezel, eenvoudig op zoek zijn naar beelden en een beeld herkennen wanneer ze het tegen het  lijf lopen. Jan Opdekamp hoeft  niet te schermen pseudofilosofische referenties naar de romantiek; hij staat gewoon als ‘wanderer’ op de beginpagina van zijn website. Wars van dure praatjes maar vol prachtige beelden die de kijker van de dagelijkse beslommeringen losweekt.
ps: Roept er iemand om een zomerhit voor zwoele nachten? Voilà. Vrijdag 22 juli spelen ze, tijdens de Gentse Feesten, op de Kouter. Gratis en voor niets.

 

janopdekamp07